Fomos ficando sos
Hai certo tempo que varios autores da literatura galega escriben castelán. Practican o bilingüismo en xornais galegos -de edición galega, para o caso- dependendo do día da semana que sexa ou da sección da que se trate.
Descoñecemos o argumento ao que cada un deles (e delas) queira acollerse para xustificar o que, na nosa opinión, constitúe un retroceso para a lingua e un síntoma de fracaso. As linguas son un precedente continuo, artefactos de ida e volta, non só opcións individuais.
Despois moitos autores, e será moda, asinan de sempre con nome galego (Lois, Xosé, Xavier...), tipo paraugas identitario, as súas colaboracións en español. De cando en vez, algún deles fai apoloxía dun idioma que segue marxinado alí onde se concentra o poder político e económico: as grandes cidades, as grandes empresas, os grandes medios de comunicación.
Se nos dan a escoller, preferiríamos centos de páxinas ben escritas en galego aínda que se dedicasen a convencernos de que convén falar outra cousa.
Os grandes medios reciben subvención por conceder espazo a unha lingua que na realidade utilizan en porcentaxes inferiores ao dez por cento. O dato, tan vello coma os máis vellos estudos (poñamos dúas ou tres décadas), debería ser abondo para non lles destinar nin un euro dos cartos que xestiona o poder autonómico. Galicia colabora na promoción do español por partida dobre. Nós, quen falamos unha das linguas que a Constitución recomenda protexer, tamén pagamos o Instituto Cervantes.
Entre os diagnósticos que se poden aventurar no ámbito das boas intencións (porque nin se dubida delas, referíndonos a compañeiros que se significaron polo compromiso co idioma) non se sabe cal é máis deprimente. No mellor suposto, pensarmos que se cadra poidan usar o castelán para chegar a un maior número de lectores equivale a asumir que o barco se afunde.
Coñezo rapaces que tiveron que renunciar ao galego para sobrevivir: dependentas de comercio, repartidores de pizza. Que remedio lles quedaba. Incluso así, algún deles buscou alternativas. Choios onde non fose necesario falar. A eses nunca os entrevistará La Voz de Galicia nin El País; están fóra de cobertura da Constitución e carecen de interese cultural.
Comentarios (27)
Bem falado, Xavier. Isto, por não falarmos do estúpido jogo de encobrir a ideologia ou jogar a mudar de ideologia como mudar de jaqueta (veja-se Suso de Toro, do crítico 'Españois Todos' ao submisso 'Madera de Zapatero').
Resulta pouco crível a escusa dada (precisamente polo acima mencionado) de que escreve em castelhano pola falta de liberdade ao colunismo em galego e para chegar também em Madrid. Sem negar a evidência de que boa parte do colunismo ou articulismo feito em galego na Galiza é banal, quando não simplesmente medíocre e submisso, cuido que a escusa soa... a isso, a escusa, sobretudo se repassarmos a trajectória do 'pecador' ou 'pecadores'.
Uma outra cousa é a dos profissionais do jornalismo, dos que o póprio Colexio de Xornalistas chegou a assegurar que realizavam a sua profissão em ausência de liberdade linguística (nota: escassa liberdade para o galego, total para o castelhano). Neste caso às vezes prefiro um bom jornalismo, mesmo que for em espanhol, sempre que agir em clave nacional e não como vulgar repetidor em galego das consignas de Madrid.
Bem é certo que são poucos os casos, porque o jornalismo neste país costuma não pensar em clave galega. As agendas, as dinâmicas informativas, costumam estar elaboradas seguindo critérios alheios. Mesmo nos meios públicos: realizemos o exercício de seguir uma semana os titulares dos informativos da RG e da TVG. Escuitemos cinco titulares de cada informativo e vejamos ao fim da semana quantos eram de interesse estritamente galego.
Eu fiz o exercício e a conclusão não é alentadora: há demasiado jornalismo feito na Galiza, publicado/emitido na Galiza, mas originado fora do país ou com conceptualizações de fora do país. É algo que se nota de jeito evidente na informação política e económica, mas costuma perceber-se menos (e isso que o influxo é igual, quando não maior!) na informação agrária... ou cultural.
Os efeitos de Reganosa, o expólio dos bens energéticos, a vulneração dos direitos laborais em determinadas empresas, os abusos das caixas de aforro... temas habitualmente tabu e que só saem nos meios se houver grande contestação social.
Seguramente se alguém ler este comentário achará que estou a desvariar ou a levar o debate para o lado errado. Nada mais longe da realidade: a falta de jornalismo nacional e a ausência do nosso idioma na imprensa obedecem ao mesmo motivo, a que o jornalismo que aqui se produz costuma a estar pensado fora.
A Caneiro dixéronlle que se quería escribir na Voz, tería que facelo en castelán. A Caneiro vaille a vida na escrita (se non lle deixan escribir seguro que morre), así que aceptou. Supoño que con moita dor. ¿Podémoslle esixir que non o faga?. Non sei, eu dende logo non lle tiraría pedras...tiraríallas á Voz, maiormente.
Xavier:
Muito bom o texto e a tua reflexom.
Parabens
Laura
Cada quén que escriva no que lle saia do... interior, mais, logo que non veñán de iluminados e defensores do idioma,cultura, patachin e patachan. Cando o que interesa é o lindo parné.E, o Caneiro menudo "pajarito" presuntuoso.
Estou de acordo co que explica Cordal, pero iso mesmo que denuncia sucede en Cataluña ou no País Vasco. Como solucionalo?
Eu aproveito para denunciar as cotiás corrupcións no ámbito das (nosas letras)
Veñen de contarme que se vai fallar
o premio CAIXANOVA de poesía e que hai detrás toda unha campaña pra que llo dean a unha escritora (imPENitente)de orixe xermánica que ten egrexio e influinte esposo.
Cóntanme que as "movidas" para que iso se faga efectivo son incribles e ata chocalleiras. Por que será que hai tantos vocacionais cacharros pardos (ou negros) no mundo da literatura e da universidade?
Necesitamos un pulo ético no eido da lingua, pero tamén vencer esas tentacións de esperPENtico caciquismo. De que serven as plicas e mesmo os premios literarios se ocorren estas cousas?Conste que non cargo contra Caixanova (cuestionable por asunto), patrocinadora deste premio e supoño que allea todo isto.
Máis lingua nosa e máis dignidade, non vos parece?
Perdoade por algún erro na mensaxe anterior, que non é exemplo de bo uso lingüístico precisamente.
Sucede que estou escribindo nun formato que me come letras se quero volver atrás. Non sei se forma parte do sistema de VIEIROS ou se o problema é do meu ordenador.
Sempre vosa. Lisapé
Perdoade por algún erro na mensaxe anterior, que non é exemplo de bo uso lingüístico precisamente.
Sucede que estou escribindo nun formato que me come letras se quero volver atrás. Non sei se forma parte do sistema de VIEIROS ou se o problema é do meu ordenador.
Sempre vosa. Lisapé
Bon, eu estaba a agardar por un artigo de Cordal (incluso pensaba en pedilo), anque sobre o tema de Venezuela. De todos xeitos, este é tamén un tema candente...
A grandes trazos, estou dacordo co que dí, anque creo que hai aspectos que requiren moitas matizacións. Por exemplo:
1) eu non me vou a partir o lombo por Rivas ou de Toro, mais é xusto recoñecer que a posibilidade de ser un escritor profesional en Galiza e en galego é prácticamente nula. Non hai mercado. Na prensa, e iso non son delirios, hai bloqueo á escrita en galego (cando chegará un goberno que suprima dunha vez TÓDALAS subvencións a medios que non estexan polo menos nun 80% en galego? Iso sí é unha VERGOÑA. Á Coz, a 'El Correo' que os subvencione o Cervantes ou que vivan do mercado!). Entón, as persoas con esa ambición vense obrigadas moitas veces á escolla entre dous males: ou pasar a escribir, anque sexa a media xornada, en Castelán, ou a vivir doutra cousa (léase: profesor de Instituto) adicándolle o tempo libre á escrita. Ou sexa: escrita non profesional. Non se pode vivir sempre de 'voluntarismos', e parece que o oficio de escritor galego (igual que a língua) é incapaz de normalizarse, e en vez de converterse no que é normal, segue languidecendo como labor patriótica de sacrificio. Poden non gustarme os productos dun escritor 'normal' e de mercado, mais creo que son necesarios para a normalización lingüística -e quizais, para coller lectores-.
2) Tampouco axudan os pozos do noso Sistema literario, aquí remexidos polo lixapé. Caciqueos, cambalanches, coloque de amiguetes pasan en todos lados, mais nun sistema literario minorizado, á perpetua sombra da subvención e do voluntarismo heroico, ese tipo de cousas tenden a darse aínda máis, e con menos espazos para a disidencia. É algo que ven de atrás (coma cando os dirixentes de Galaxia se espantaban, nos 40, de que os mozotes lesen a Kafka e a Faulker, e pretendesen meter diso nas nosas letras. Alomenos, esa é a versión e Ferrín...), pero que sen dúbida tamén espanta a moita xente válida, intelixente e disposta que non está disposta a pagar semellantes peaxes e remata por escapar, das letras e do país. A fuga de cerebros afecta a tódolos sectores dunha sociedade galega na que os novos están preparados de máis e atopan saídas... fóra. Ou opositando, claro, neste país no que todos aspiran a servir a Papá Estado, que é o único que dá condicións lonxanamente similares ao digno (de feito, é curioso topar galegos opositando por todo o estado. Se nos deixaran opositaríamos na lúa e fóra do sistema solar...).
Non creo que haxa que dramatizar. Rivas e Suso de Toro, que son os máis representativos, teñen o principal da súa obra literaria en galego. Triunfaron primeiro na literatura galega, e despois, coas traduccións, nas ventas en España, ademáis doutras linguas. Asi que SI PODE TRIUNFAR O ESCRITOR EN GALEGO. Que escriban en castelán artigos na prensa madrileña, ou a catalana (De Toro), é bo para eles e para a opinión galega. Tampouco hai que pedir a coherencia ao 100% a todo o mundo, hai que ser flexibles. A edición en galego goza de boa saúde, e a súa literatura. E que se traduzan é importante, e que escriban no País en castelán, é un tema bastante nimio, francamente. Outra cousa é que escriban en castelán na Voz, por exemplo. Non deberían, pero tampouco é que sexan uns traidores á patria. Desdramaticemos o galego, por favor
Os recordo, inda que non guste neste "foro", que somos moitos os galegos que empreamos as duas línguas e as consideramos nosas do mismo xeito.
"As linguas son un precedente continuo, artefactos de ida e volta, non só opcións individuais."
Qué tío. Qué cerebro.
Pues claro que no son opciones individuales: son opciones impuestas por tíos como tú, Cordal, que saben bien en lo que debe expresarse el resto de los mortales.
Acojonante.
Siento la palabrota, pero es que no se me ocurre nada que pueda expresar mejor mi admiración ante semejante ejemplar.
Neofranquismo, se llama.
"As linguas son un precedente continuo, artefactos de ida e volta, non só opcións individuais."
Qué tío. Qué cerebro.
Pues claro que no son opciones individuales: son opciones impuestas por tíos como tú, Cordal, que saben bien en lo que debe expresarse el resto de los mortales.
Acojonante.
Siento la palabrota, pero es que no se me ocurre nada que pueda expresar mejor mi admiración ante semejante ejemplar.
Neofranquismo, se llama.
Sr Aldao, e voce um vivo exemplo da tragedia deste pais...Umha cousa e o "sintomatico" emprego da colocazom pronominal que evidencia, outra e a claudicazom diante da imposizom secular do imperialismo castelhano-espanhol...Um podera falar castelhano em Galiza ou frances ou basco ou lacandom, mais se vostede di que o castelhano e JA "tam galego coma o galego" eu direi-lhe que e bem triste ler isso dum galego...eu nom emprego o castelhano case rem (moro em Londres) e utilizo o ingles, que a lingua da minha moza e de moit@s d@s meus/minhas amig@s e o galego, que e tamem a lingua dos meus vizinhos brasileiros e a minha propria...Xaora que sei falar espanhol (eu tamem fum as castelhano-escuelas que o imperio leva imponhendo de jeito secular num pais no que o 90 por cento da populazom falava A SUA LINGUA ha menos de 100 anos!!)e tamem adeprendim a falr italiano e algo de catalam, ais nom por isso digo que o catalam e o italiano ou o ingles sejam linguas de Galiza...U-la DIGNIDADE?? E o galego a lingua d@s sorian@s?? Informou-se algumha vez da Historia d Galiza e da sua Lingua?? Magoa de Pais, Magoa de Gentinha...Cando os Galeg@s deixaremos de agir coma "galliguinios"???
E políticos que lle deben todo a Galicia e que sempre escriben(La Voz, Correo) en castelán: Barreiro, Albor, Laxe,Estévez,Gelo...! Que compromiso sincero coa patria!.
Esas chulerías só pode facelas o señor Cordal, que é profe de instituto e escribe en galego nos seus ratiños libres, ben quentiño ó abeiro de papá orzamentos públicos.
O de ser profe de instituto tocoulle nunha rifa?. Outros son liberados, con chopes interesantes,... O fondo cal é?. Que hai que ser escrividor profisional e so en galego non abonda para encher a faldriqueira, ou é que temos un ego tan elevado que esta nosa Comunidade non chega para cubrir estas nosa expectaivas de Grand "intelectual".
Agora en serio, estou dacordo plenamente co artigo de Xabier Cordal, todos sabemos que se a literatura non da pra vivir (e logo por que habería de dar, da a pintura, o teatro, outras artes?), moito menos a literatura en galego. Maiakovsky explicouno moi ben, ou renunciar a escribir ou pasar polo "aro". Moito máis triste é o que o mesmo Cordal expón no seu artigo, traballadores que tiveron que renunciar ó galego ou buscar traballos no que tiveran que estar "mudos". Mágoa de país, de políticos, de empresarios, mágoa de escritores que pasan polo "aro", mágoa de xente que forma asociacións de "tan gallego como el gallego", mágoa moitos de nós, submisos, covardes ou "pasotas", que aceptamos resignados, e tamén calados o holocausto da nosa lingua neste século.
Na prensa da/na GZ o ben feito é ca escrita en galego.
Non é correcto escribir e mesmo ser entrevistado e trasladado ó papel en castelán, cousa maiormente común.
O rebaixe de posicionamentos lingüísticos non é escusa da imposibilidade de vivir en galego.
Por certo: as traduccións novelísticas ó castelán deberan tardar polo menos TRES MESES despois da saída en galego das obras; elo permitiría cubrir millor o campo da nosa língua sin menoscabo do outro mercado.
Cheira-me que por aqui andam muitos constitucionalistas que não leram a Constitución Española. Onde se menta aí o galego?
Por outro lado, gallego ou castelán, que mais terá? "Las lenguas són pa comunikár" nonsi?
Enfim, não estará o Cordal um pouquichinho farto de tanta choromicada?
Saúde amics!
Adiante galegos, falade o que vos pete!!!
Eiquí ninguén é desigual en dereitos: todos podemos dirixirnos á calquera persoa na lingua da nosa elección.
Outra cousa ben distinta é considerar co noso interlocutor non teña o mesmo dereito ca nós a responder na lingua da súa elección!!!
http://vigo.cidadans.net/Erasm...
Para que o noso idioma siga existindo, só existe unha solución; que o único idioma oficial en territorio galego sexa o noso.
Así de complicado é o tema.
A liberdade para falar ou escrever noutra lingua, sería lexítimo como dereito individual fundamental, pero a adminstración pública galega debería promocionar e utilizar únicamente o noso idioma.
Todo o demáis supón a morte lenta e agónica da nosa lingua.
ou todo ou nada.
Xermolo vexo algo contraditoria a túa proposta: "A liberdade para falar ou escrever noutra lingua, sería lexítimo como dereito individual fundamental"
Pois eu son un INDIVIDUO e se exerzo o meu dereito diríasme que o faga ás agachadas?
Se a Administración Pública Galega emprega exclusivamente o galego... podería eu falar castelán sendo parte desa mesma Administración ?
Ou tería que facer coma aquel que o falaba na intimidade...?
Pero ademáis a cousa non é para tanto: os maximalismos nunca resultarón bós para ninguén (non penso que o galego morra tan axiña coma algúns estades a vaticinar).
En calquera caso o feito de FALAR UNHA LINGUA POR IMPERATIVO LEGAL sí pode precipitar a súa morte real... (cómo era aquelo..., os mortos que vos matades gozan de boa saúde...? Celso Emilio dixit..)
Quero dicir que a liberdade lingüística non é causa de ningunha morte agás a morte do autoritarismo na vida da cidadanía... e se cada quen fala ou escreve coma lle pete seguramente chegaríamos antes onde teñamos que chegar: para min a unha lingua galega vivida en liberdade... sen marcas de fábrica, nin fabricada no prelo dunha lexislación de vía estreita.
Erasmo
Amante da súa lingua e da Liberdade!
No outro dia, que dei um pulinho aí pela vossa Comunidá. Resolvim aplicar no ramo da hotelaria o prático conselho erasmiano. Petou-me parlar catalão e dixem: -«Un cafè amb llet», -«Ké? no tentiendo». Daquela, petou-me parlar gallec e dixem: -«Um café com leite» -«Con letxe?» -«Si, com leite» -«Con letxe?» -«Si, com leite» -«Com letxe? ...
Bem, aquilo parecia o conto de «la buena pipa».
Não funciona, amics. Talvez se me petasse parlar castellà, ainda dava.
Saúde.
Este Erasmo deve pensar que os que falam castelhano na Galiza o fazem por imperativo legal...
Novo comentario
Se xa tes o teu nome en Vieiros, podes acceder dende aquí:
Xabier Cordal
Xabier Cordal Fustes naceu na Coruña en 1965. Exerce como profesor de Lingua e Literatura en Castro Ribeiras de Lea (Terra Chá). Publicou varios libros de poemas, tanto en solitario coma en grupo (con Ronseltz ou coas Redes Escarlata, colectivo do que forma parte actualmente). Colabora ademais no xornal Galicia Hoxe.
Outros artigos de Xabier Cordal en Vieiros:
Roubáronnos o sol (21/10/2005)
Mala conciencia (11/10/2005)
Columnas bárbaras (03/10/2005)
Cidade Vampiro (23/09/2005)
Gasolina (29/08/2005)
Parabéns (29/06/2005)
Política cuántica, II (25/06/2005)
Máis no vello Vieiros.
Máis opinións
- Crispación, tácticas FAES (I)
- Crispación, tácticas FAES (II)
- Roubáronnos o vento
- Tangallego comoelgallego
- Nós tamén desobedecer
- Principios revolucionarios
- Quen teme a literatura galega?
- 25 anos
- Manual de linchamento
- Violencia fundacional
- O mellor regalo
- Resulta que existe España
- Agresións
- Decálogo 9-m
- Deconstructing Rosalía
- Derrota, 1. A rúa cega
- A Selección Común –con maiúscula–
- George Steiner e as enciclopedias
Máis Alá, Fwwwrando, Galego.org, GZ-Deportiva, Canal Verde, Lusofonía, Irimia, Cartafol, Murguía
GZ-Sete
RSS
| Que é Vieiros?
| Que é o RSS?
| Creative Commons
| Publicidade
| Director
| O equipo
| Contacto