O galego dos nosos libros de texto
Nestes días de comezo de curso fálase moito do galego no Ensino, do Plan de Normalización, da gratuidade dos libros de texto (non é tal, pois realmente pagámola todos), pero para nada se fala do proceso de elaboración de moitos destes libros e do tipo de galego que presentan.
As editoriais compiten en ofrecer non só libros para o alumno, senón todo tipo de materiais para o profesor, mesmo os colgan na internet. Pero como se elaboran moitos destes libros e materiais que invaden as nosas aulas?
Unha porcentaxe moi considerable destes libros e mesmo dicionarios son traducións de orixinais casteláns (un dicionario moi utilizado por moitos dos nosos estudantes hai uns anos foi en primeira instancia unha simple tradución-adaptación do Anaya castelán. Iso si, ía autorizado como gran dicionario galego orixinal por un pope da filoloxía galega, que nin o leu). Así non é de estrañar que nos de Coñecemento do Medio se fale do bosque mediterráneo ou das secas que sofre España, sen citar para nada o bosque atlántico ou que na maioría de Galicia certamente a seca non chega a ser un problema grave.
Por outra banda, as traducións son feitas na maioría dos casos con présas e con persoal que non está adecuadamente formado para este labor, pois as nosas facultades de filoloxía ou escolas de tradución non forman de ningún xeito os alumnos para este tipo de traballos. Temos moitos filólogos, tradutores e ata aspirantes á elaboración de libros de texto que falan de xeito teórico encomiable dos bloques e áreas lingüísticas do galego ou de complicados conceptos de sociolingüística, pero que descoñecen o emprego das maiúsculas ou para nada lles soan os traballos terminolóxicos do galego. Así mesmo son incapaces de elaborar un sinxelo exercicio de lingua dirixido a primaria ou ESO.
Estes tradutores (pola experiencia que temos nós do asunto) adoitan ser xente que acabou a carreira hai pouco e que se mete a traducir sen a máis mínima preparación pedagóxica ou cun descoñecemento total da terminoloxía galega elemental de calquera ciencia, ben sexa humanística ou natural. Si saben moita dialectoloxía, historia social da lingua e trangalladas destas, pero moi pouca gramática normativa. E se a saben non son quen de a aplicar (fíxense nestes libros na case total desaparición do infinitivo conxugado, das formas connosco-convosco, do posesivo de pertenza exclusiva…).
Por non falar xa da pobreza na fraseoloxía.
O segundo tipo de tradutor é o tradutor de certa sona que, non obstante, subcontrata o traballo e non controla os subcontratados (cousa habitual no noso mundo filolóxico e abonda con ler a cantidade de postos que teñen algúns dos responsables, por exemplo, dos dicionarios académicos) co que os resultados aínda son peores. Famoso equipo de tradutores integrados nunha célebre facultade de filoloxía e tradución metían arreo o tradutor automático, correxían ás présas e así lles saían cousas como o aguia, o auga, o faia (polo el águila, el agua, el haya… casteláns…). Algúns destas traducións ata presentan cousas tan estrañas como números curmáns por números primos… Estas perlas non son estrañas nos libros de texto, se os lemos con atención. Así alguén traduciu los dos (nota musical) en música por os dous. Nalgún texto que pasou polas nosas mans recibido en directo para a revisión e procedente dun famoso equipo dunha facultade de filoloxía el haz de electrones que incide sobre a pantalla… aparece convertido no falo de electróns que incide sobre a pantalla. Nun libro de Historia a República de Salou italiana pasou a ser por arte do bendito tradutor automático a República de Salgou. O lleísmo nestes usuarios do tradutor automático toma carta de natureza e xa non os ven no cine senón que non lles ven no cine ou , poo rapaz cepíllase os dentes despois da comida, ponse o abrigo porque fai frío que non vai… É dicir, xa non é nin castelagalego, senón máis ben madrigalego, pois sopran (no canto de sopran sobre) as velas (que non candeas) de aniversario.
Xa que logo, todos os erros do mal castelán que aparecen nos libros de texto casteláns pasan sen máis ao galego.
Por outra banda, a confianza no corrector ortográfico fai que os falsos amigos incen máis ca os mosquitos no verán. Non se distingue entre pobo e localidade, as habitacións acaban cos cuartos…
Outro erro frecuente é o descoñecemento das propostas normativizadoras sobre léxico básico das ciencias. Por aí andan libros dunha famosa editorial, ata colgados na internet, onde se usa alxebraico, isósceles… sen saber que as propostas académicas son alxébrico, isóscele…
Tampouco ofrece axuda o labor da Academia, principal institución normativizadora. Así no dicionario do ano 90 impoñía largo (termo usadísimo en matemáticas desde a primaria) e non admitía ancho neste valor. Xa no dicionario do 97 ancho-largo son sinónimos sen preferencias nesta acepción matemática. Cando no 90 nós poñiamos largo nos nosos libros, recibimos moitos comunicados de mestres e profesores que dicían que iso confundía os rapaces, pois pensaban que largo tiña o mesmo valor ca o largo castelán… Como moitas das nosas autoridades académicas buscan o galego fácil, moito alivio houbo coa decisión académica do 97, sobre todo no eido do ensino privado.
Os dobletes académicos son especialmente graves (a lingua do ensino debe ser o máis estandarizada posible, especialmente nos termos científicos habituais) pois igual podemos dicir aparato/aparello dixestivo (aínda que o dicionario castelán-galego da RAG de 2004 –o último publicado por esta institución que normativiza por lei a nosa lingua- parece preferir aparato, pois é o usado habitualmente nos exemplos, o mesmo pasa co sinónimo largo-ancho), alcohol/alcol (coa perla de que o VOLGA admite o doblete, pero impón o h nos derivados)… Por non falar das inconsecuencias normativas. Así o enzima castelán, se seguimos os dicionarios académicos, é enzima e masculino, pero é encima e ambiguo no VOLGa. Mesmo nalgúns casos os dicionarios dunha mesma editorial non coinciden. Se seguimos o Dicionario de Dúbidas de Galaxia diremos aparello dixestivo, mais os dicionarios da lingua xerais desta mesma editorial prefiren aparato dixestivo. Claro que ambos os dous descoñecen a proposta normativa da RAG…
A indefinición da RAG é tal que nin sequera sabemos se os rapaces deben dicir Galicia ou Galiza e editorial houbo que na última disputa sobre o nome de Galicia, como temía perder cota de mercado na privada, decidiu na nova edición dun libro que reproducía un texto do Sempre en Galiza de Castelao pór no pé do texto só Castelao e suprimir o título da obra, non sexa que algún pai de Galicia bilingüe ou defensor da RAG se alporizase con ese Galiza tan de nacionalistas tolos. Claro que despois temos que ensinarlles que digan xustiza, diferenza… E as NOMIG do 2003 din que tan válidas son Galicia como Galiza, aínda que as anteriores do 82 e 95 dicían que o unico nome válido filoloxicamente era Galicia… Moito avanzou a filoloxía nestes anos…
Este descrédito da RAG leva que moitos tradutores e correctores ou ata dicionarios desprecen o seu labor normativizador e ata nin o coñezan. Así pasa coa dobra académica que non despraza a pregamento, o xacemento que vence por maioría ao académico depósito… Pero non esquezamos que a Lei de Normalización Lingüística di que a única institución que pode normativizar é a RAG…
Ademais, todo o mundo pensa que pode normativizar, cando a institución que ten esa tarefa, guste ou non é a RAG. Despois de anos usando codia terrestre sae por aí un servizo normalizador dunha universidade galega dicindo que hai que empregar custra terrestre… Cousa de tolos… O que hai que facer é esixirlles dunha vez á RAG e institucións conexas (como o ILGa e o Ramón Piñeiro) que controlan a RAG que cumpran co seu deber, porque nos custan moitos cartos a todos os galegos… Un bo dicionario académico e unha boa gramática descritiva-normativa deben ser traballos prioritarios e non gastar tantos cartos en investigacións que só son do agrado do mandarinato académico universitario que, con iso da autonomía, ninguén controla. Impresentable é que un servizo como o de terminoloxía da Universidade de Santiago, que pagamos todos cos nosos impostos, non sexa de acceso libre, senón só accesible ao persoal desa universidade… Esta é a universalidade da nosa universidade… Endogamia de novo.
Claro que hai unha cousa que é certa. O galego dos libros de texto obedece a ese tipo de galego fácil que máis ca galego é castelgalego, pero que contenta a sectores moi importantes da sociedade galega, como as autoridades educativas dos partidos de ámbito nacional e ata membros da propia RAG, especialmente os que confeccionan estes dicionarios e gramáticas en que todo vale… e que iso si, esixe un mínimo esforzo de aprendizaxe para profesores, alumnos e funcionarios en xeral. E ben sendo así desde a Lei Xeral de Educación de Villar Palasí, que propuña un chisco de galego no ensino, pero iso si, galego fácil ou castelgalego.
Comentarios (46)
Estou totalmete de acordo, iso si, os filologos recén licenciados non teñen culpa ningunha, non sei se sabes que estes traballos están bastante mal pagados, sen estar de alta na seguridade social por exemplo... e que ademais disto hai que traballar e vivir...
Por outra banda, ningún licenciado de ningunha carreira sae aprendido, así que máis ben culparía o sistema universitario das carencias dos seus estudantes.
E xa pra rematar, que solución propós? Unha norma única respectada por todos? paréceme un pouco utópico, porque como dis ao final do artigo hai moito político inepto que ten a lingua politizada e non sabe nin o que fala, o que tiña que haber eran profesionais de verdade pero como xa dixen é UTÓPICO!
Excelente artigo. Sem partilhar a opçom normativa do autor, devo dizer que utilizando a normativa ILG-RAG pode-se usar umha língua do mais aceitável. Todo o que di das traduçons é infelizmente, certo (a desculpa de os licenciados novos serem pouco pagos nom me parece suficiente). O tradutor e o corrector automáticos estám a fazer estragos; nom apenas nos livros de texto mas também em jornais e revistas (que dizermos dessas correcçons a meio caminho: "o leite estava fria"). Até na literatura se podem achar cosas do género (mais raramente, desde logo). Compartilho o ódio ao "lhe" espúrio que está a fazer estragos e a cada mais, por enquanto a única preocupaçom parece ser o te/che ou a colocaçom do pronome átono (que também importam evidentemente)
O problema do que fala o artigo, pode reduzir-se a quatro ideias básicas:
1.- Galego no ensino, língua gerada por tradutores (e acima maus tradutores).
2.- Galego sem léxico técnico próprio ou apanhado directamente do Castelhano de jeito bastante desafortunado.
3.- Incapacidade da RAG-ILG para criar um padrão linguístico coerente e extenso realmente funcional para todas as disciplinas.
4.- Incapacidade da RAG-ILG (com o poder e os dinheiros necessários) para respeitar as suas próprias propostas normativas no ensino.
Estamos tão tolos os reintegracionistas?
Um ensino que supere questão normativa actual teria estes problemas?
Shiva fala de caminhos utópicos. Nós de atingir objetivos reais e tangíveis.
Shiva, que queres dizer? que como estám mal pagos fam o trabalho mal? Nom será que simplesmente som incopetentes na língua na que som "licenciados"?. Desafio qualquer pessoa a que cite um livro "traduzido" ao castrapo que nom tenha umha man-cheia de gralhas. Como os jornais, a propaganda institucional , a tv-psoe-g, a radio-psoe-g...etc...Já o dixo Carvalho Calero, e para além do que dixo o galego-castelhano fai idiotas a procurar decalques no espanhol e "facilitar" um galego "percebível". o autor do artigo só é a excepçom que "confirma a regra".
#3 Non penso que este problema sexa cuestión da normativa.
Se traducimos literalmente ao Portugués a frase en castelán "Abogado de causas perdidas" teremos "Advogado das causas perdidas", e non deixaría de ser un castelanismo.
A frase, digamos enxebre, sería (penso eu) "Avogado das silveiras" (neste caso en norma RAG).
Desde logo estou de acordo nas incapacidades demostradas da RAG.
P.D. Non aos traductores automáticos.
#6 Castrapo? Nom. Se prefires "castelgalego".
Aqui o caso é foder qualquer intento de acordo ou achegamento de posiçons; o Padre Sarmiento, sem reconhecer de jeito explícito a indentidade entre galego e português, ao entender a primacia do primeiro sobre o segundo como "língua natural", recomendava, porém, o uso dos tratados científico-técnicos portugueses para os estudantes galegos, e isto nom o nega nem Henrique Monteagudo nem Ramón MariÑo Paz; como dizia, aqui no que consiste é em andarmo-nos fodendo e tocando-nos as gónadas os uns aos outros enquanto o espanhol nos sodomiza, oral (ainda que seja contra-senso) e graficamente.
Fermoso país, caralho de gente; somos todos máis listos que Dios, Óstia!!
O artigo diz:
"Pero non esquezamos que a Lei de Normalización Lingüística di que a única institución que pode normativizar é a RAG."
Não, não:
"LEI 3/1983, DO 15 DE XUÑO, DE NORMALIZACIÓN LINGÜÍSTICA
(D.O.G. núm. 84, do 14 de xullo de 1983)
(...) DISPOSICIÓN ADICIONAL
Nas cuestións relativas á normativa, actualización e uso correcto da lingua galega, estimarase como criterio de autoridade o establecido pola Real Academia Galega. Esta normativa será
revisada en función do proceso de normalización do uso do galego."
Isto é: "Estimarase" (não "establécese") e "CRITERIO de autoridade" (não "o único criterio de autoridade").
Excelente artigo
#2 e #3 bateram no ponto
Quantas provas mais cumprem p'ra seguir a negar A FALACIA do "galego" oficial, quer dizer, da crioulizaçom da nossa língua?
Quem nom ve é que está cego.
#12 Deve ser o "Xerais" (sic) o peor diccionario da historia do mundo mundial e umha traducçom ma e descarada dum diccionario castelam.
Os meus parabens polo seu artigo. E incrible o galego que se ensina na escola, coido que unha das evias do sistema e que ademais non se ensina a falar a xente. O nivel formativo dos mestres da nosa escola e baixo amais da sua actitude de moi pouco profesional. A administracion deberia darlle mais importanza a fala na prova de acceso e non o cursado. E de tolos que unha lingua sexa avaliada por un exame.Eu penso que a politica levada hoxendia conleva que a xente non aprece nen tenha nengun interese polo mesmo vendo que o galego ensinado non en mais que un pseudo-dialecto do castelan. Non e a difucultade senon a sona o motor do interese.
Por outra banda a teima dalguns de aborrecer todo o que cheire a portugues e a base deste pseudogalego que abrangue a sociedade civil. Todos nos, os galego falantes tinhamos que comenzar a esixir maior profesionalidade a aqueles que empregen o galego no exercicio da sua profesion mais tamen de sermos quen de predicar co exemplo. Non acusando ou atacando aqueles uqe trabuquemonos no seu emprego mais requerindo unha actitude de mais traballo e respeito pola fala. Pra comezar non so os mestres tenhen a responsabilidade diste menosprezo cara o galego senon outras profesions da comunicacion. E unha vergonha o nivel dos xornalistas nos programas da television/radio amais dos politicos mesmo do BNG. Imaxinense que so deputados no parlamento español ou nos xornais/ radios españolas fixeran tal!!!
Grazas polo seu espazo
Deica logo
A gente pensa que traduzir bem, que implica ter igual respeito pelas duas línguas envolvidas na tradução, não tem a ver com normas ortográficas. E isso seria certo se falássemos de línguas que não conhecemos bem, de línguas estrangeiras.
Mas quando somos educados na língua de outros para tratar como um trapo a nossa própria língua, A NÓS MESMOS, e portanto escrever de qualquer maneira, sem respeitar nenhuma norma ortográfica nem de qualquer outra classe, então é quando há que pensar por que não funcionam as ferramentas se a língua (nós) é a de sempre (somos os de sempre).
Uma "lingua" que desde a alfabetização nossa em castelhano se percebe como uma MISTURA ou MIXÓRDIA, e que por cima é acentuada nessa semelhança pela sintaxe e o léxico usados nas traduções e em centos de ocasiões mais (sempre que se puder), não tem muito sucesso social. É natural como a vida mesma.
#10 tem razão.
O RAG não é o único critério de tradução. E não está estabelecido.
E isso foi assim desde o primeiro momento.
Padre Feijoo (s.XVIII), Sobre Galicia y los gallegos: El lusitano, en que advierto, se debe incluir la lengua gallega, en realidad INDISTINTA de la portuguesa por ser poquisimas las voces en que descrepan (...) el idioma gallego y el lusitano son uno mismo.
Boas,
Con mal pagados quero dicir mal pagado, que che esixen traducións en moi pouco tempo, as condicións laborais non son boas: no che deixan aplicar unha norma correcta (a que vos prefirades), e o único que interesa é facer a tradución, pasarlle o corrector e para diante...
A meirande parte de veces o tradutor-filologo recibe ordes e non lle queda outra que aceptar...
Poderiamos meternos todos a funcionarios do ensino pero as contas non dan...
Saudos
P.S. Ninguén propón unha solución? A min encantariame aplicala.
Tenho que dar os parabéns ao professor Rodriguez Alonso pola sua honestidade. Sem duvida, o criterio lingüístico nom é o principal alicerce nos criterios de elaboraçom do Vocabulario Ortográfico da Lingua Galega. O proprio Santamarina reconhece que um deses criterios é a suposta “inseguridade ou falta de comodidade” dos falantes, é dizer, a lei do mínimo esforço, supostamente para facilitar a aprendizagem da língua. Assim non “lle complicamos a vida ó neno galego”, porque no fundo a sua fala non é mais que un patois sem história. Esta lingua planificada ‘in vitro’ por Antón Santamarina e Manuel González é um magnifico exemplo de erratismo, incoerencia e falta de jerarquizaçom de criterios, onde o TODO VALE é a norma simplesmente porque o digo eu. Ou se nom, quem pode contestar que e quanto se toma do galego medieval? E do galego literário? E do português? E do castelhano? E do galego dialectal? Este galego é um ‘Frankenstein idiomático’
Essa mesma preocupaçom polas dificuldades cognitivas e intelectuais das crianças galegas também a manifesta Alonso Montero no artigo da passada terça-feira em La Voz de Galicia: "Deberíamos estar alertados pola última normativa aprobada pola Real Academia Galega, normativa con algúns elementos LISBOETAS que crean inevitables dificultades (sic) en miles e miles de escolares de primaria e secundaria". O problema nom está nas crianças, está nos professores-funcionários-burocratas
#21 Num mundo ideal, si; o problema estaria na vontade dos "professores-funcionários-burocratas"; mais quem ousaria propor numha junta de departamento de ensino secundário a utilizaçom de materiais didácticos em português? (nom podemos falar de "galego" para léxico científico e técnico sem rir ou chorar); aínda sendo o xefe ou xefa de departamento; a direcçom do centro, as ANPAs Os/as inspectores-as de ensino (@s mesm@s que se inibiram durante décadas de flagrantes atentados contra a Lei (PNL) e algum-ha d@s quais tem crucifixos no seu escritório) executariam em praça pública ou no pátio do centro o / a herege!!!
Suponho que a única via é tentar persuadir com argumentos e achegar posiçons; simplesmente tencionar fazer ver aos que nom opinam coma nós da conveniência, por economia, eficiência e coerencia, de utilizarmos os tecnolectos padronizados do mundo luso-brasileiro (os que mandam economicamente na "lusofonia") para um léxico que nom nos permitirom formar autonomamente aos galegos (as galegas pouco poderiam fazer até o séc. XX) no seu momento. Acho que nom se dam as condiçons para ir muito mais além. Saúde.
Um dos problemas é que nom se aplica com suficiente coerencia um dos proprios principios da actual norma RAG-ILG aprovada no 2003. É normal que a gente esteja deorientada. Literalmente dize no princípio número 4 de elaboraçom: "As escollas normativas deben ser harmónicas coas das outras linguas, especialmente coas romances en xeral e coa PORTUGUESA EN PARTICULAR, evitando que o galego adopte solucións insolidarias e unilaterais naqueles aspectos comúns a todas elas. Para o arrequecemento do léxico culto, nomeadamente no referido aos ámbitos científico e técnico, o portugués será considerado RECURSO FUNDAMENTAL, sempre que esta adopción non for contraria ás características estruturais do galego. As escollas deben decidirse de acordo cun criterio de coherencia interna, a fin de que o galego común non resulte arbitrario e incongruente.
#23 Esse, creio, é o problema fundamental; parabéns por mostrar-lhes a alguns as suas contradiçons baseando-te em informaçons objectiváveis e de jeito tam transparente.
Espero que o resto da comunidade estejamos a esse nível nos nossos futuros comentários. Saúde.
Outras perlas: tres ao "caldeiro" por tres ao cubo ou "leira" magnética por campo magnético.
Fabulosa exposición.
Parabéns ao autor.
Eu também quero dar os parabéns ao autor do artigo.
Apenas queria apontar umhas cousinhas:
Primeiro que nom concordo com o autor no mesmo que diz shiva. Semelha um bocado injusto culpar @s jovens do que @s "maiores" nom souberom nem sabem arranjar (mais bem polo contrário); quiçá se pol@s jovens fosse, nom é bem-querido Foz?...
Umha outra crítica que acho injusta, porque tem algo de contradiçom -em minha opiniom- com o argumentado no decorrer do artigo é o do serviço terminológico da USC. Estou com ele em que é provavelmente o melhor serviço de terminologia do país enquanto à normativa oficial. Mas, nom defende o autor que esse trabalho tem de vir de outras instituiçons mencionadas no artigo? Ademais, nom tem de passar toda a terminologia polo TERMIGAL e o seu ilustre director O Amo das Palavras? O caso é que che deve de estar muito ocupado em sair na foto com a Marisol.
Por último só quero aconselhar o companheirodometal que nom compare A. Santamarina com M. González. Prometo(com certeza sei) que nom tenhem nada a ver apesar de trabalhar "do mesmo lado" e eu nom concordar na normativa que acho devemos usar para sobre-viver. Se souberes apenas com estas palavras situar cada quem do seu lado seguro que percebes do que che falo ;)
Saudaçons.
Shiva e outr@s, as gralhas que aparecem em todos os livros, panfletos, publicaçons, e as que se dim na rádio, tv e @s analfabet@s representantes do "povo", nom som umha questom de normativa nem de retribuiçom. Livros de sona "traduzidos" por "tradutores" muito "professionais" estám cheios de gralhas, por nom falar doutros exemplos. Mas porqué iam melhorar tod@s eles/as se assim lhes vai tam bem?. Por outra banda, na normativa do castrapo ou galego-espanhol, será onde atopamos a pobreza léxica, os barbarismos, os neologismos tomados do espanhol, os decalques de fraseologia,etc...
Parabéns.
Non están, como sempre, os organismos institucionais á altura siquiera do que eles propios manteñen.
Concordo maioritariamente cas proposicións expresadas nos comentarios. Só con que eles mesmos cumpriran (o contrario pois do que critica o autor), xa tiñamos andado un bo treito, camiño de unhaa muito millor consideraación da opción portuguesa como irmá directa, e por tanto a seguir en moitísimos casos.
Sobre as posicións do Alonso Montero e tantísimos outros, qué dicir, salvo que levan ancorados no mesmo ponto hai 40 anos invariavelmente, e xa houbo, pois, 40 anoss máis de sociolingüística!!.
Portugal e Galiza têm uma origem comum. A sul do rio Douro os portugueses/galegos com a reconquista cristã das terras aos mouros extenderam-se até ao sul com esta cultura milenária comum.
CULTURA COMUM GALEGO-PORTUGUESA
http://br.youtube...
Excelente artigo, impagábel, parabéns!
Ups! Eu é apenas porque, ao repassar os comentários, reparei que cometim umha equivocaçom grave.
Desculpa companheiradometal por che ter mudado o sexo.
Non podo entender como nesta sociedade onde con dar unha patada saltan catro rexistros de calidade, se poden publicar libros de texto cheos de incorreccións cos parabéns das institucións responsables.
Unha columna formidable, dá gusto ler unha análise da cuestión tan clariña e asemade completa. Parabéns.
Gustaríame tamén manifestar a miña protesta porque o Termigal só sexa accesible aos membros da USC cando se debería converter nun recurso fundamental para todos os galegos.
Ui! Desculpa que quiçá nom me expressei claramente.
O que quigem dizer é que o material terminolóxico da USC ainda nom tem mais que valor "orientativo"(que eu saiba e se nom é assi que alguém me contradiga), já que polo de agora quem tem o poder de decissom do que é galego do que nom é (e isto ainda nom sei porque) é-che o Termigal, que está dentro do Ramón Piñeiro e que, já que tem este poder, deveria gastar o nosso dinheiro num dicionário ao jeito para que tiver de trabalhar com as ferramentas mencionadas. Ou se nom, que cona se fai ai? Quem audita os "benefícios" (se os houver, claro) do que lá se fai?
Aguardo que se entendesse algo antes de me emocionar....
Crítica comedida, demais. Pobre Galego! Pobre Galiza! Mais cada vez é certo o poema de Curros.
Pois claro que é o Xerais, que para algo forma parte de Anaya. O seu dicionário é, no grosso, uma tradução literal do castelhano de Anaya, com a salvidade de que exclui léxico castelhano não coincidente e inclui os termos exclusivamente galegos.
Creo recordar que o profesor Rodríguez Alonso é precisamente un deses tradutores do que botan man as editoriais madrileñas cando teñen que cumprir o trámite de pasar os textos ó galego; os erros dunha das súas traducións foran moi sonados, quizais agora queira botarlle a culpa aos tradutores automáticos. Aquí todo o mundo é moi listo mentres non se demostre o contrario, e ese profesor non é precisamente dos infalibles, a pesar do aire de suficiencia que se dá.
Por que não se podem utilizar textos portugueses para ciências não nacionais ou nacionalistas? Sem dúvida, a história ou mesmo a linguística, dum lado e doutro da raia, são "ciências" nacionalistas; não valem para "conformar" o pensamento dos cidadãos ao projeto nacional correspondente, espanhol ou português. (Na Galiza, nos centros do ensino o projeto nacional incutido pelos textos e pelos professores é, em geral, o espaÑol mais espaÑol.)
Mas por que não se podem utilizar os manuais de física ou de matemática ou de ciências da natureza portugueses, diretamente?
Em (#39) galeguzo diz: «Pois claro que é o Xerais, que para algo forma parte de Anaya. O seu dicionário é, no grosso, uma tradução literal do castelhano de Anaya, com a salvidade de que exclui léxico castelhano não coincidente e inclui os termos exclusivamente galegos.»
COM.- É certo sobretudo na primeira edição, algo melhorada nas posteriores. Assim o evidenciei (ou provei) no "Epílogo" aos "Estudos galegoportugueses" de Isaac Alonso Estraviz, publicado pela editorial Alhena.
A demonstraçom do comentado a respeito do Xerais como cópia literal traduzida de um dicionário da Anaya está publicada também numha Agália, penso.
Chega a tanto a cousa que nem se molestárom em procurar um nome para a editora. Simplesmente traduzírom:
EDICIONES GENERALES Anaya - EDICIÓNS XERAIS de Galicia
¡Agora o entendo! Aos de Ferrol, extráñanos moito a enorme expansión do ferrolán, do noso idioma, o deste comentario, Galicia adiante (bueno, dialecto, castrapo, portuñol. Pero idioma eche mais bonito.
Dígoche que é algo ¡Falao todo o mundo! Mismo na TVG, arrasa.
A explicación eche esta. Si se fala de salvar o galego, apúntase todo o mundo. Si ai que traballar duro... pois mañán empezo.
E que ao galego ai que botarlle esforzo, e ao ferrolán, non. Non sei o porqué...
Carlos Garrido, desde o s. XV "degradaçom e regeneraçom do lexico galego": http://www.agal-gz.org/modules...
Paréceme ben o artigo, aínda que ás veces soa a perrencha de exilio máis que a crítica construtiva. Cargar contra as "vacas sagradas" está claro que xa non serve de nada, e a cuestión administrativa é penosa a case todos os niveis, alén da lingua. Calquera sistema de subvencións parece que está condenado a caer na "malversación".
Manuel é moi claro falando e parece que todos sabemos a quen alude en cada momento, mágoa que quizais el se sitúa desde unha posición privilexiada (a que dá non vivir nin exercer en Galiza, sexa como tradutor ou como docente) e cae por iso nunha crítica que resulta un pouco "destroyer" de máis.
Eu exercín de freelance para editoras de fóra e moitas veces as condicións púñanas alí, xa que apenas se solicitaba tradución, senón corrección de "fillos" do tradutor automático (ese que supostamente naceu sen ánimo de lucro, ríome eu do lucro). Iso non xustifica a mala calidade dos textos, pero ás veces de 10 arquivos que constitúen un libro, recibes 7 ou 8 e logo o teu nome é o que lle dá o creto ao libro enteiro (os outros 3 ou 4 ían polo medio sen revisión por falla de tempo ¿?). En fin, non defendo que moita xente se meta a traducir sen saber e queira gañar a vida sen formarse (é máis ca evidente que da facultade non saes formado para exercer como tradutor se o que estudaches foi unha filoloxía ou incluso me atrevería a dicir, se estudaches Tradución en Vigo, refírome sempre á opción galego).
Andado o tempo vou vendo como traballan en moitos lugares, e gustaríame informar a Manuel de que as cousas teñen unha cara que quizais el non vexa estando lonxe. Polo que deduzo ao indagar un pouco nas súas publicacións e nos seus traballos con outras persoas do mundo editorial e da tradución, está loando ou dándolle apoio a persoas que teñen baixo elas un batallón de acabados de licenciar ou sen licenciar traballando como tradutores en prácticas en empresas que parecen máis "tapadeira" ca outra cousa, pagándolles unha miseria e facendo un traballo que non é supervisado (así sae o que sae moitas veces, a xente sen experiencia non ten a culpa, só quere entrar no mercado, só que precisa unha guía para comezar a camiñar). Lembramos todos como funcionaron nun momento dado en Galiza as empresas de confección??? Pois o mesmo, hai quen está aproveitando o filón das subvencións a editoriais para que publiquen en galego(abusando con ánimo de lucro, vaia) e despois aínda se permite os luxos de pasar polo que non é dando charlas sobre a "ética" no mundo do freelancismo e das prácticas ou bolsas en empresas privadas...
Manuel fai unha boa reflexión, pero pásalle un pouco coma o cura que non predica co exemplo (agardo que sen mala fe pola súa parte).
En primeiro lugar quero dicir que os reintegracionistas son uns heroes por defenderen as súas orixes nun país ocupado.
Porén penso que en vez de escribiren o portugués do século XIX debían asumir a norma actual e universal. Por unha razón moi simple é que ao escribiren unha norma idéntica á usada por Portugal no século XIX son minoritarios en España e no mundo. Se escribisen na norma actual os escritores galegos tiñan un mercado de máis de 250 millóns de persoas e tornaban a causa galega do coñecemento de todos os pobos irmáns da fala. Gerar tamén unha dinámica dentro da propia Galiza que o idioma pasaba a ser máis usado por haber nel libros de todas as ciencias,Cultura, informática e de todo en xeral.
Na miña opinión está a haber un pouco de falta de coraxe ou visión a eses heroes reintegracionistas. O recente acordo ortográfico é unha boa xustificación para actualizar o galego-portugués reintegracionista na Galiza.
Novo comentario
Se xa tes o teu nome en Vieiros, podes acceder dende aquí:
Manuel Rodríguez Alonso
Manuel Rodríguez Alonso naceu na Grova (Ribadavia) en 1952. Estudou en Santiago e exerce como profesor de galego na Facultade de Filoloxía da UNED. É autor de obras coma o "Dicionario crítico de dúbidas e erros" e tamén elabora desde os tempos da transición materiais para o ensino do galego, coma "O galego correcto" ou "O galego do uso".
Máis Alá, Fwwwrando, Galego.org, GZ-Deportiva, Canal Verde, Lusofonía, Irimia, Cartafol, Murguía
GZ-Sete
RSS
| Que é Vieiros?
| Que é o RSS?
| Creative Commons
| Publicidade
| Director
| O equipo
| Contacto